Conflict, gezag en conflictorde (1)
In het dit artikel gaat Koorevaar in op de achtergrond van conflicten onder zowel leidinggevenden als tussen christenen en de leiding. Deze keer komt het getuigenis van het Oude Testament aan bod. In het volgende nummer van TijdSchrift behandelt hij het getuigenis van het Nieuwe Testament, komt hij tot een aantal conclusies en aanbevelingen en behandelt hij (kritische) vragen die op kunnen komen.
1. Inleiding
Conflicten zijn een menselijk verschijnsel. Omdat de gemeente van Jezus Christus uit mensen bestaat komen ook daar conflicten voor. Sommige conflicten zijn beslist onnodig en we hebben de levenskunst van conflictvermijding nodig. Andere conflicten zijn niet te vermijden, in tegendeel, we moeten ze zelfs bewust aangaan. Later zullen die toch uitbreken en de schade is dan veel groter.
Dit artikel richt zich op de vraag of er in Gods woord gezaghebbende kaders betuigd worden, waarbinnen conflicten begeleid en opgelost worden. Het gaat zowel om kaders binnen als boven plaatselijke gemeenten. Er zijn veel conflicten tussen christenen en veel scheuringen binnen gemeenten geweest. De schade is groot. Toegewijde christenen komen er geestelijk en psychisch ontwricht uit.
Het volgende heeft een extra rol gespeeld bij de conflicten in onze huidige tijd. Het evangelisch christendom in west Europa is uit het historisch christendom met zijn traditionele kerken en uit de geest van de opwekking voortgekomen. Aan de ene kant heeft dit iets heel fris door het persoonlijk geloof in Jezus Christus. Hier is het anders dan het vroegere staatschristendom. Aan de andere kant is er een parallel tussen het persoonlijk geloof met de geest van individualisme en subjectivisme, die zo tekenend is voor de tweede helft van de 20e eeuw is geweest. In de jaren ‘90 zijn deze kenmerken versneld sterker geworden en zijn een grote zwakte in het evangelisch christendom zichtbaar geworden:
- Het persoonlijke geloof ontaardt geregeld in individualistisch geloof. Het kenmerk is subjectivisme en egoïsme. Er wordt daarbij eerder een beroep op de Heilige Geest dan op het Woord van God gedaan. Het derde gebod wordt met een verontrustend gemak overtreden: ‘Je mag de Naam van JHWH, je God niet ijdel (voor eigen doeleinden) gebruiken' (Exod 20:7). Dit is oncontroleerbaar voor de medemens. Daarom zegt God, dat Hij niet onschuldig houdt wie zijn Naam ijdel gebruikt. Wanneer en hoe Hij dat doet, is niet duidelijk, maar toch hangt hier een dreiging van de zijde van God.
- Er zijn veel spanningen en scheuringen. Dit is mede veroorzaakt door het feit, dat de plaatselijke gemeente in de jaren ‘70 en ‘80 van de 20e eeuw een einddoel is geworden en een absolute autonomie heeft gekregen. Bij spanningen ter plaatse blijkt dit vaak fataal te zijn. Er wordt dan wel geregeld aan een raadgever van buiten om hulp gevraagd. Deze kan wel raad geven, maar geen gezaghebbend besluit nemen. Zodra die raad één van de conflictpartijen niet past, houdt alles op. Een scheuring, of een vertrek van veel gelovigen is niet meer te vermijden. Op vele plaatsen worden diepe wonden gelikt.
Conflicten, zowel onder leidinggevenden als tussen christenen en de leiding, lopen telkens weer uit de hand. Het is een ernstige ziekte geworden waardoor bovendien het getuigenis van Jezus zowel intern als extern ondermijnd wordt. Het is daarom nodig, dat er een orde voor conflictbegeleiding ontstaat, zowel op plaatselijk vlak als daarboven. Het is niet het doel van dit artikel om erop te wijzen hoe christenen zichzelf moeten onderzoeken of er eigen twijfelachtige bijdragen bij een conflict zijn. Dat zijn heel belangrijke vragen en worden ook telkens weer ter sprake gebracht. Deze artikelen beperken zich echter tot die getuigenissen in de Schrift, die tot nu toe verwaarloosd zijn geweest. Zij behandelen een conflictorde waaraan gezag is verbonden. De sleutels vinden we in het boek Deuteronomium. De leer in Deuteronomium, die eerst voor Israël bestemd was, wordt ten slotte bevestigd en verdiept door het Nieuwe Testament als leer voor de gemeente uit alle volken.
