Medische rubriek
Het menselijk lichaam
In deze rubriek zal aandacht besteedt worden aan de relatie tussen medische problemen en hun invloed op het psychisch functioneren en visa versa.
Om te starten lijkt het mij goed een kort en vereenvoudigd overzicht te geven van de werking van het menselijk lichaam. In medische, technische termen: de anatomie en fysiologie.
De bouwsteen van het menselijk lichaam is de cel. De cel bestaat uit onder andere een celkern met het daarin het genetische materiaal (DNA) en daaromheen een zogenaamd ‘cellichaam' dat allerlei benodigdheden voor de overleving van de cel bevat.
De verschillende weefsels in het lichaam zijn uit cellen opgebouwd. Zo zijn er verschillende soorten spiercellen, huidcellen, bloedcellen en de zenuwcel, ook wel ‘neuron' genoemd.
Het genetisch materiaal in de cel en de ligging ten opzichte van andere cellen bepaalt tijdens de groei van embryo tot organisme wat de functie van de verschillende cellen gaat worden.
Zoals bekend zal zijn, start het menselijk leven met de samensmelting van het genetisch materiaal uit de eicel en de zaadcel. Het is een groot wonder van God dat uit een tweetal cellen van twee verschillende mensen door voortdurende celdeling een heel nieuw mens ontstaat. Worden twee eicellen bevrucht en zien deze kans om in het baarmoederslijmvlies in te nestelen en uit te groeien, dan leidt dit tot een ‘twee-eiige' tweeling. Als er bij een enkele bevruchtte eicel een extra deling van het geheel plaatsvindt ontstaan er twee genetisch identieke mensen; een ‘eeneiig' tweeling.
Wat de verschillende weefsels betreft: ieder weefsel heeft ter plekke een eigen taak en functie. Zo is de huid de eerste bedekking en functioneert onder andere ook als verdediging tegen bedreigende invloeden van buitenaf. Zonder steunweefsels en botten zouden we als een plumpudding in elkaar zakken. Zonder spierweefsel zou er geen beweging mogelijk zijn.
Ook het hart bestaat uit spierweefsel. Het hart pompt het bloed door de vaten en organen van het lichaam. Deze pomp wordt aangestuurd door steeds weer een nieuw elektrisch stroompje dat de hartspiercellen ritmisch doet samentrekken. Bij verstoringen hiervan, kunnen hartritmestoornissen optreden. Vaak zijn die onschuldig, maar deze kunnen dodelijk verlopen. Het hart bestaat binnenin uit vier ruimtes; zogenaamde boezems en ventrikels. De boezems en ventrikels worden om beurten leeggepompt. Bloed vanuit het hart wordt eerst langs de longen geleid van waaruit het bloed van zuurstof wordt voorzien. Dit gebeurt op minuscuul niveau waar zeer kleine bloedvaatjes contact maken met zeer kleine vertakkingen uit de luchtwegen.
Ieder orgaan heeft een specifieke taak, of soms zelfs meerdere. De nieren voeren overtollig vocht en afvalstoffen af, maar hebben daarnaast ook een taak bij de aanmaak van bloed en regeling van de bloeddruk. De lever functioneert als een grote verwerkingsfabriek waarbij stoffen uit het lichaam worden verwijderd. Wanneer we eten komt voedsel vanuit de mond, via de slokdarm en de maag in een meterslang stelsel van darmen terecht. Onderweg worden benodigde voedingsstoffen en vitaminen uit de voeding gehaald die via bloedvaatjes op de juiste plek worden bezorgd.
Vanuit verschillende organen worden stoffen, hormonen, afgescheiden die van het grootste belang zijn voor de stofwisseling. Vanuit ons hersen- en zenuwweefsel worden alle willekeurige en onwillekeurige processen aangestuurd. Dit loopt via een complex systeem van elektrische stroompjes en signaalstoffen; ook wel neurotransmitters genoemd. Het waarnemen van een pijnprikkel, nadenken, lezen en schrijven; het loopt allemaal via onze ‘bovenkamer'.
Tot zover een kort en zeker niet volledig overzicht; goed om te beseffen hoe wonderlijk dit door onze God geschapen is!
Metamorfose, Magazine voor pastoraat en hulpverlening
19de jaargang, 3de kwartaal 2009, nr 83, p. 30
© Centrum voor Pastorale Counseling, v.z.w.