Postmodernisme en Evangelisatie
Postmodernisme is een modewoord. Het is niet slechts een bepaalde stijl in de architectuur, maar ook een kenmerk van recente wetenschapsbeoefening. Je hebt postmoderne theologie, therapie, literatuur, filosofie, enz. De laatste jaren duikt het woord ook steeds vaker op in kranten en tijdschriften zodat vele lezers het begrip reeds zijn tegengekomen.
Wanneer er wordt gezegd dat we in een postmoderne tijd leven tracht men daar mee aan te geven dat deze tijd in belangrijke mate verschilt van het vorige (moderne) tijdperk. Niet alleen de wetenschapsbeoefening is veranderd, de ganse maatschappij is op fundamentele zaken gewijzigd. Deze verandering heeft zich in alle stilte op relatief korte termijn voltrokken, zodat de meesten van ons zich er niet van bewust zijn.
Postmodernisme als tijdsgeest kan je vergelijken met de lucht die we inademen. We zijn er ons doorgaans niet van bewust, maar ze heeft wel een grote impact op ons leven. Geen wonder dan dat christenen een en ander willen toetsen aan Gods richtlijnen en dat ze zich afvragen welke implicaties dit heeft voor hun functioneren in de maatschappij, in de gemeente, in het pastoraat, in het jeugdwerk, in hun evangelisatie.
Wie zich deze moeite getroost komt tot de vaststelling dat veel van onze vooronderstellingen over hoe wij en onze naasten de realiteit beleven niet langer kloppen. Vooral de jongere generatie (<45jaar) vertoont meer en meer postmoderne trekken. Het feit dat onze gemeentes vooral geleid worden door mensen die ouder en 'moderner' zijn, leidt nogal eens tot onbegrip en verwarring. Maar dat onbegrip is ook te merken in de verhouding tussen gelovigen en ongelovigen. Mijns inziens is het doorsnee gemeentelid 'moderner' dan de niet-christen, die reeds veel sterker de postmoderne invloed heeft ondergaan. Wie zich hiervan niet bewust is, kan bijv. in zijn evangelisatie een kleine 'cultuurshock te verwerken krijgen. D.A. Carson merkt daarom ook op dat de evangelisatietaak meer en meer gaat gelijken op een zendingstaak: een deel van het werk omvat namelijk het leren kennen van de cultuur.[i]
In dit artikel wil ik argumenteren voor een aangepaste evangelisatie, of op zijn minst voor een kritische reflectie op de manier waarop we evangeliseren.[ii] In deel twee tracht ik aan te tonen dat we wel degelijk anders mogen evangeliseren. Daarna probeer ik een aantal kenmerken van effectieve evangelisatie naar voor te brengen die transhistorisch en transcultureel zijn. In een vierde deel stip ik een aantal voor evangelisatie belangrijke eigenschappen aan waarin deze tijdsgeest en generatie verschilt van de vorige: waaruit bestaat dat postmoderne dan wel. In het vijfde deel tracht ik daaruit een aantal conclusies te trekken voor ons evangeliseren: hoe spelen we in op de veranderende tijdsgeest. In het zesde deel vermeld ik enkele voorbeelden van evangelisatievormen die mijns inziens op een geschikte manier rekening houden met het postmodernisme. Dit artikel eindigt met een oproep om Jezus' evangelisatie met hernieuwde ogen te bestuderen.
[i] The task of evangelism takes overtones of a missionary enterprise to an alien culture: part of the task is bound up with understanding that culture (Carson, p. 491-492)
[ii] Voor een aanzet daartoe verwijzen we naar van Loon, René, 1997, Getuige-zijn nú: Niet duwen maar boeien, Tijdschrift voor Theologie en Pastorale Counseling, 8ste jaargang, 4de kwartaal, nr. 36, pp.40-46.
